Klacht oaver welsk in welsk kafee – Kafeeholder reageert prachtig

Kafee Y Sior in Bethesda, Bangor (foto: Google)

Kafee Y Sior (The George) in et Welske Bangor kreyg up TripAdvisor van nen reviewer ’n bård der af ümdat de ‘gäste allemål welsk köyerden’ as see dår warren. Den kafeebaas slöög prachtig terügge. Dat skrivt WalesOnline.

Reviewer Jon G lööt verleyden weake ne bytende eynsterrenreview achter vöär The George Pub (ouk Y Sior enöömd) in Bethesda, in County Gwynedd. Vulgens üm güngen andere anwesigen oaver van engelsk når welsk so gau as hee et kafee binnen köm med syne kameröäde.

In de inmiddels vurtehaalde review skreyv Jon G:

Een koppel van uns köm binnen nå ne wandeling döär de streake. Medeyn toon as wy bestelleden, wüssen de stamgäste dat wy engelsk warren en begünnen se in et welsk en lacheden uns uut. Dårnå dreyeden se de jukebox härter, so dat wy unsselv nit mear kunnen höyren. Wy hebbet em der rap uutdrünken en sint når de nöästliggende pub egån. Düs toon as de rest van uns 15 der by köm, hebbet wy nen mooyen oavend ehad. Hebbet see mooy pech. Wy kumt in yder geval nit wyr.”

As wyrwoord skreyv kafeebaas Dewi Sion dat Jon G de verkeerde pub reviewed had:

Unmündig danksweard vöär uwen review. Ik kan u seggen dat ik et med völle wille leysen hebbe. Verveylend ja, wat y by den/ne pub beleyvet hebbet. Ik hebbe precys etselvde ouk al es medmaket as wy med nen koppel möäge med vakanty warren in Hongarye, Frankryk, Spanje en Düütskland. Wy warren kats üntersteböäventen dat toon as wy een kafee ingüngen dat dan yderene in hongaarsk, fransk, spaansk en düütsk begün, in steade van welsk! Verrassend is ouk dat et vaker vöärkümt, want nen kündigheid van my uut Amadeupland den vlöyend amadeupsk kan, vertelleden my es dat hee in Shropshire was en dår dörst kreyg. Syn verdreet was groot toon as hee vernöäm dat yderene so oavergüng van amadeupsk når engelsk! Dårüm düs myne uprechte veruntskuldigingen. Mär üm earlik te weasen dücht my dat y een beaten bevöäroordeyld sint in uwen review.

Sion sat den reviewer der mooy up en sea ouk dat hee hoapeden dat den reviewer nooyt in synen pub kümt:

Dat esegd hebbende (ik kan ouk nit hellig blyven), vergeave ik u, want y hadden düdelik gin idey wår y warren. Et bewys dårvöär is simpel: der is in den wydten ümtrek gin ander kafee, düs y köänt med ginne möygelikheid når den nöästliggenden hebben egån. Ouk kan sik nüms van de stamgäste uwen kumst herinneren en earlik esegd hoap ik dat y dat med so ne holding ouk nooyt doot. As y et dan toch doot, stelt u dan eyven vöär in wat vöär språke y mär wilt, mär sorget dan wal dat y et welsk vöär ‘der uut’ en ‘unbenül’ verståt.

Et kommentaar up TripAdvisor is inmiddels vurt ehaald. (foto: TripAdvisor)

Tegen WalesOnline sea Sion dat et nit et earste mål is dat hee kwådspreakerye oaver et welsk tegenkümt:

“Ik sin der wal klår med dat lüde kommentaar hebbet up welskspreakende lüde. Dårby hevt hee dücht my den verkeerden pub ereviewed. Ik kan my so ne gruup nit höygen en anderen hyr ouk nit. Hee had et ouk oaver de jukebox, mär den van uns was dat wekkenende kapot. En ja, wat lüde hyr köyert nu eenmål welsk. Sommigen köänt geheyls gin engelsk. Anderen wal. Et is nen gastvryen pub, nüms sal hyr so van språke wesseld hebben.”

Ouk anderen reagereden up Jon G. Eyne sea: “et is de earste språke van et dorp en düs ouk in et kafee.” Een ander sea: “Dissen review segt mear oaver de skryver dan oaver et kafee.” Ne darde sea: “Et is ne welske pub, mär touristen wordet med oapen armen untvöngen. En sowat yderene kan engelsk.”

Et welsk, ouk wal es walisisk of kymrisk enöymed (Cymraeg in et welsk) is ne officiële keltiske minderheidsspråke in et westen van et Vereynigd Köninkryk. Et wörd döär so’n 800.000 köyerd en dat antal grööyt alle jåren.

‘Spreakende’ Gorilla Koko (46) uut de tyd

Versörgster Penny en Koko. foto: The Gorilla Foundation.

Lüstert dit artikel hyr:

Koko, de gorilla dee med mensken kun kommuniseren med mear as 1000 handgebåren, is in et amerikaanske Kalifornye uut de tyd eköämen up 46-jöärige leyvtyd. Dat skrivt de britske BBC.

Koko leyreden ne versy van Amerikaanske Gebårenspråke van instruktöörs, dee seaden dat see der öäre gedachten en gevööl med uutdrükken kun.

Öäre veardigheden wörden up eteykend döär deerpsychologe Francine Patterson.

Koko had selvs ‘huusdeers’, wårunder ne katte dee as se All Ball nömeden.

De Gorilla Foundation, de stichting dee as Koko verzörgeden, köäm vandage når buten med de melding dat “Koko, de gorilla dee bekend was üm öäre ungekende behearsing van gebårenspråke en as de vöärnaamste ambassadöör vöär öär egene bedreigde soort, up woonsdagmorgen in öären slåp is ebleyven up de leyvtyd van 46 jår.”

“Koko röreden miljunen as ambassadöör vöär alle gorilla’s en was et boogbeeld vöär uutwesseling tüsken unse verskillende soorten. See was geleyvd en sal swår emist worden.”

Koko wör in 1971 in de San Francisco Zoo geboren. Dr. Patterson begün öär een jår later al gebårenspråke te leyren, vulgens de Gorilla Foundation. Vulgens Patterson kun Koko nådenken oaver de tokumst (en der oaver köyeren), rymkes en gräpkes maken en selvs legen. Mär ümdat Patterson nooyt andere undersökers by Koko too lööt, wordt öäre bevindingen mangs in twyfel trökken.

Toch hev Koko der vöär esorged dat wy apen (en andere soorten) nit länger as dumme deers seet, mär weyt dat se gevölens en ne bewüstheid hebbet.

Koko har når verlüüd een IQ van tüsken de 75 en 95, en kun ungevear 2000 engelske wöörde verstån. Et döärsnede IQ by mensken is 100 en de meyste lüde kumt nit höger as tüsken 85 en 115.

 

 

Historisk ougenblik: Amerikanen en Noord-Koreanen üm tåfel

foto: REUTERS

Donald Trump en Kim Jong-un sint den eyrsten amerikaansken president en noord-koreaansken leider dee med mekander üm tåfel güngen, skriv de britske BBC. Ne nooyt verwachte untwikkeling nå een jår van dreigementen hen en wyr.

De beiden deyden mekander de hande in een luxe hotel op Sentosa-eiland in Signapore, vöärdat se an et gesprek begünnen.

Nå et topoaverleg underskreven de leiders een ‘behapbår’ papyr, med dårup ne belofte vöär nye banden tüsken beide ståten.

Et gesprek güng oaver et süssen van de spanningen tüsken de landen en untwåpening van de noord-koreaanske atoomsküre.

Et dokument drivt Noord-Korea töt nukleäre untwåpening en belovet “nye banden” tüsken Washington en Pyongyang.

Der wörd med gin woord eköyerd oaver de eisen van de VS töt “vulledige, nåkykbåre en unümdreybåre denukleärisaty.”

By ne vertöning wår beide leiders den breyv underskreven, gavven de beiden korte upmarkingen an de pers, mär güngen wydter nit in up öäre kyk up et dokument.

Wetenskappers 3D-print warkende hoornhuud

Dr. Steve Swioklo en Prof Che Connon (rechts). Den hoornhuud is vöär ’n foto inklöärd. (foto: Newcastle University)

Wetenskappers van de universiteit van Newcastle hebt med nen 3D-drükker warkende menskelike kornea’s emaket. Dat bedüdet dat in de tokumst hoornhuudoaversettingen völle målen eynvoldiger wordet. Et nys kümt van et perskantoor van de universiteit selv.

10 minuten wark
Vyfteen miljuun lüde oaver de heyle werld wachtet up so ne transplantaty, um blindheid teagen te gån.  Vulgens undersökers Dr. Steve Swioklo en Prof. Che Connon kan et vöär weinig kösten med nen simpelen bioprinter al in 10 minuten terechte  weysen. In vergelyk: rechtevoort köänt enkel de hoornhüde van oaverleadene donoren noch bruket worden. En dår is een groot tekort van.

Bio-ink
Oaver de heyle werld warren undersökers al länger gangs üm hoornhüde nå te maken. Toch hevt de Universiteit van Newcastle de primör, ümdat se ne goodblyvende bio-ink evünden hebt, ne samenvlööying van alginaat en kollageen.

“Disse ink höld de stamcellen leavend en maket et tegelyke stark en smöö genog üm good te blyven as et döär de spöytmund van de 3D-drükker kümt,” legt Connon uut.

Jåren testen
Toch kan et noch jåren duren vöärdat der up grote skåle kornea’s af edrükked köänt worden. Et müt allemål noch better undersöcht worden en uutvorig etested.

Töt dee tyd roupt de undersökers lüde up üm sik vöäral as hoordhuuddonor in te blyven skryven. De technyk is noch lange nit so goud dat et al echt bruked kan worden.

De hoornhuud is de döärskynende låge up et klöärige deel van et ouge, dat helpet by et richten van lechtinval. Et is düs unmündig belangryk by skarpstellen.

 

Knalt u ryke of klook: Fortnite-börse by universiteiten

Fortnite spöllen vöär uwe universitaere study. (Foto: Epic Games/Paul Tassi)

Et unwys populaere skeetspel Fortnite höld de jungelüde werldwyd van de stråte en universiteiten spölt dår händig up in. Se beedt nye studenten nu börsen üm vöär öär Fortnite-team te spöllen, want der is seriöös geld an te verdenen. Dat is te leysen by The Guardian.

Yderene tüsken 8 en 18 jår old sal et underwyl al es probeerd hebben of der minstens van ehöyrd hebben: et unwys populaere online skeetspel Fortnite. Nu as bekendheden en instituten et gåt insetten, krigt et steyds vasteren voot in de samenleyving.

Moorden sunder bloud
In et populaere skeetspel wordt 100 spöllers tegelyke edropped up een eiland en müt se mekaar med geweyren, hamers en alle andere mögelike moordwåpens üm seype helpen. Den lätsten wat oaverblivt, wint. Toch is et spel neet bloderig. Den wat ümbracht wörd, verdwynt simpelweg. Dat is ene van de reydenen dat et so breed espöld wörd. Et spel süt der neet al te leyvensecht uut en der sit nen hoop humor in. De karakters köänt dummige danskes en de makers hebt der selvs nen diskotheek in ebowd.

Rekords
Fortnite brekt alle rekords. Volgens YouTube-gamejournalist Ryan Wyatt hevt et spel nu al de meyste uploads van spelverloopvideo’s in ne månd ooyt. Een rechtstreyks up YouTube uut esünden tournament up 25 meert wör ruum 42 miljuun mål bekekken.

Seriöös prysengeld
De Ashland University uut Ohio geyt nu een Fortnite-team uprichten, so dat de universiteit kan meddoon an de tournamenten. Ouk Missouri Baptist University hevt interesse.

Dat de universiteiten der in duket is neet so gek as y kykt når et prysengeld. Epic Games, et bedryf achter Fortnite, hevt ne slordige $ 100 miljuun (ungevear € 85 miljuun) an belöning upsyd esat.

Ashland University’s e-sportcoach Josh Buchanan saggen de vöärdelen van Fortnite. “Et spel verstarked uwe kreativiteit. En der sit flink wat samenwarkingsmögelikheden in,” sea Buchanan teagen Variety. “As spöller by uns team kryg y coaches en medwarkers üm u wydter te helpen. Neet enkel vöär et spel, mär ouk by uwe study.”

Den nu bekendsten Fortnitespöller en -YouTuber is Tyler ‘Ninja’ Blevins, den as der as ene van de eersten by was üm et live te gån spöllen up YouTube. Et spel besteyt krap een jår, mär Blevins harket når skatting al ungevear $ 350.000 (sowat € 300.000) in de månd binnen an YouTube-inkumsten.

Ouk artysten as Drake en Travis Scott sint fervente spöllers. Sporters pryst et kompetityve element in et spel. Vootbalspöllers neamt selvs de danskes oaver van winnende Fortnite-karakters üm duulpünten te vyren.

Töt nu to likt et spel vöäral unskuldig tydverdryf, med seriöse inkumsten. Reyden vöär panyk sowyso neet.

Seldsaam soort teake veroorsaket vrömde bywarkingen in Amerika

Lone-starteaken hebt ne kenmarkende vlakke up de rügge. (Foto: Wikimedia Commons/Sam Droege)

Et sal u nit ontgån weasen dat der nen teakenplåge in Europa wodet (kortebuksenwear ten spyt). Dat dee deerkes under mear de seekte van Lyme köänt veroorsaken, sal ook gin nys mear weasen. In Amerika hebt se nu last med ne seldsame teake den as u slimme jöäkerye, magenkrampen, ådemproblemen en selvs de dood kan geaven. Mär der is noch ne apartere bywarking: vleysk-allergy.

De Amblyomma americanum, ook wal de lone-starteake nöömd, sorget dat y gin sin mear hebt an vleysk. Ne enkele bette van sunne teake kan u selvs al ne leavensdreygende allergy vöär ne årt sükermolekuul geaven dee in rood vleysk sit.

De seekte wör pas in 2004 untdekt döär immunoloog Thomas Platts-Mills, den vernam dat löde med kanker under syne behandeling allemål deselvde kenmarken hadden, segt Wired.

Syne kankerpatiënten kregen allemål etselvde medicyn, Cetuximab. Mär dee wat in et süüdoosten van de VS woanen hadden 10x sovölle kans üm symptomen te krygen so as jöäkerye, swelling, en leageren blooddruk.

Platts-Mills undersöchten et med et blood van de tröffene patiënten. De oavereenkumst was de rappe tooname van afwearstoffen vöär alfagal – et süker in vleysk. Cetuximab sit vul med dissen süker.

Uuteyndelik untdekken Platts-Mills wår de patiënten so gevölig van warren: 80% van de allergiske patiënten bleak beaten te weasen döär de lone-starteake.

Platts-Mills hevt antöönd dat ne teakenbette ne twentigvoldige tooname in afwearstoffen teagen alfagal untkeatent. Andere undersökers probeert nu uut te vinden wårüm et lyf so stark reageert up de teakenspye, mär een antwoord löt noch eaven up sik wachten.

Üm et undersöök noch lastiger te maken, wordt völle löde dee beaten nit allergisk.

Underwyl at et undersööksteam gangs is, kön y mär een paar dinge doon üm beaten te vöärkoamen: DEET stryken of lange buksen dreagen in streaken wår as de teake vöärkümt. Of nit når Noord-Amerika reysen.


Brunne: iflscience.com
Döär James Felton
20 juni 2017

Skots kasteel deels dichte üm ‘hellige dasse’

Kasteel Craignethan en ne nit heel hellig kykende junge dasse. Samenstelling: PA

Delen van een Skots kasteel blyvt vöärlopig afslöäten vöär publyk nå dat der ne “hellige dasse” intrökken is. Den keldertünnel bie Kasteel Craignethan in Süüd Lanarkshire wör verleden weake afslöäten nå komst van et deer. En blivt noch eaven dichte ümdat et deer skade anricht hevt. Dat müt eerst wyr terechtemaakt worden.

Et deer is vermodelik an et dwellen eköämen. Medwarkers van et kasteel probeert em nu uut te lokken med kattenvoder en honnig.

Medwarkers saggen verleden woonsdagåvend eerst lös ekrabten grond en nit vöäle later den boosdoner. De dasse hevt der nen behöörliken kråm van emaakt. Hee hevt döär lösse grond en steenwark hen egreaven. De medwarkers hebt et püün up erüümd.

Up sociale media gavven löde de medwarkera tips üm et deer der uut te krygen, as vöärbeeld et uutlokken med apennöäten.

Nen spreaker vöär Historic Environment Scotland sea dat “Craignethan Castle’s keldertünnel tydelik dichte mus weagens nen unverwachtsen gast. Et kasteel ligt in et gröön, düs wy meant dat de dasse verlöären eloapen is. Wy hebt kontakt med lokaal wildbehear.”

Vulgens de medwarkers is de dasse seet et weakenende alwyr vort. Mär döär de skade an et metselwark blivt de tünnel nog ne weake dichte.

Et kasteel stamt uut de eerste hälfte van de 16e eeuwe. Et is ebowd döär Sir James Hamilton van Finnart. Et hevt nen kaponnyr, nen oaverdekten tünnel med kanunnen der boaven. James V en syne dochter Mary, köninginne van de Skotten hebt der ewoand.


Döär Martin Belam

19 april 2018

Welle: theguardian.com

Lätste noordelike witte nöäshoornmänneke uut de tyd

Nen versörger is gangs med Sudan. (foto: AFP)

Et lätste männeke van ’n noordeliken witten nöäshoorn, Sudan (45), is nå månden seykte uut de tyd köämen, segt syne versörgers. Sudan woanen in et beskarmingsgebeed Ol Pejeta in Kenia. Måndag hebt se üm ne spöyte dån, ümdat hee vöörtan slimmere olderdomskwålen har.

Med synen dood blyvt van de undersoorte enkel twey vröwkes achter: syne dochter en kleyndochter. De eanigste hoape ligt nu by In Vitro Fertilisaty (IVF)-technyken.

Der was probeyrd Sudan by de andere twey vröwkes te setten, mär dat löyp up niks uut. Up de datingapp Tinder was der vöär üm een profyl maakt, üm geld by mekander te krygen üm de IVF-technyk vöär nöäshoorns te untwikkelen.

Dårmed kreag et deer leyvhebbers oaver de heyle werld. Disse fans trüürt nu üm synen dood en et anstånde uutstarven van ’n noordeliken witten nöäshoorn.

Måndag wör vulgens beskarmers Sudans genetiske materiaal afnöämen. Dårmed wilt se in de tokumst noordelike witte nöäshoorns kweaken via vernüftige celtechnyken, med såd en de eycellen van Najin en Fatu, de lätste twey vröwkes.

Et männeke, wat ümreakend 90 jår old was in menskenjåren, wör al behandeld vöär afbraakspuurs in syne spyren en bütte, nöäst flinke wunden an syne huud.

De lätste 24 üür kun Sudan neyt meer in de beyne koamen, löäten de beskarmers van Ol Pejeta dinksdag up Twitter weaten.


Welle: bbc.com

Black Mirror in China: online ranglyste bepålt uw huusanbod, reysekansen en vreanden

Dallas Howard as Lacie in Nosedive (foto: Telegraph.co.uk)

In Nosedive, ne afleavering van Netflix-ryge Black Mirror, spölt Bryce Dallas Howard een karakter Lacie. Ne vrowe dee höger up de sociale ranglyste wil kommen, döär ne gode indruk achter te låten up de bruudloft van ne jöögdvrindin. In disse afleavering wörd öären rang bepåld döär ne app, wårmed löde mekaar steeds pünten geavt.

Wu höger in rang de löde sint wår as Lacie med üm geet en wu högere pünten löde öär geavt (4,5 of mear uut 5 pünten), wu mear as Lacie in anmarking kümt vöär een grötter huus of andere vöärdeelkes. As see öär geduld sul verlesen teagen nen ober of nen winkelbedeenden, of as see med legere rangen eseen wörd, löp öären rang terügge en wörd se butenslöäten van de verfyndere lågen in de samenleaving.

Et tydskrivt Wired skrivt nu oaver Zhima Credit, ne ranglyste vöär “persöönlik kredyt”. Et steet in verband med Alipay, de meestbruukte mobyle betaalwyse in China. De macht van Zhima Credit düt akelig völle denken an de afleavering Nosedive.

Met Zhima Credit krygt brukers tüsken de 350 (leage) en 950 (hoge) pünten. Löde med ‘gode’ pünten krygt vöärdeelkes en belöningen. Skulden aflossen leavert mooye pünten up, mär ook bepålde kwalifikatys, de dingen dee as y koopt en, belangryk hyr, de löde wår as y med üm gåt.

Skryvster by Wired, Mara Hvistendahl, beskrivt wu see verleaden augustus et systeem bruken en medeen ne “slechte” rang van 550 pünten an de bukse had. Dårdöär mus see € 25,- borg betalen üm ne fytse vöär 12 cent te hüren. Üm GoPro’s of gratis paraplü’s te hüren mus see ook borg betalen. “Ik hören by de digitale underlåge,” skreev Hvistendahl.

Mär et wörd noch mooyer: Zhima Credit steet in verbinding met de Lyste van Unearlike Löde, ne lyste dee de Chineeske regearing byhöld. Dat untdekken journalist Liu Hu. Hee har pünten dee üm ne “Tweederangs Börger” maken, terwyl hee helemål gin profyl had by Zhima Credit. As hee wul reysen wör hee dwars esetten: hee kun enkel de leagere klassen boken up de langsaamste treynen. Hee kun bepålde konsumptygoderen nit kopen en ook gin düürdere hotels boken. Vöär gröttere bankleningen köm hee nit in anmarking.

An de andere kante hadden löde med hoge Zhima Credit-skores allerhande vöärdelen: Lazarus Lui har ne skore van 722. Hee kun güstige vöärwearden afköyeren by leningen en apartementhüür. Up verskeydene dating-apps kreeg hee toogang, as hee en syne vrowe et nöst under ’n boom sullen krygen. Noch een paar pünten der by up en hee kun so een mooy visum når Lüxemburg krygen.

Een andere millenial med ne hoge rangvoring vertellen Hvistendahl dat de rangen van de löde wår y med üm gåt invlood hebt up uw egene pünten: “as uwe vreenden allemål hoge pünten hebt, is dat weer günstig vöär u. Heb y vreanden med minder kredyt, is dat nit best vöär u.”
Hyr leas y et hele verhaal (in et engelsk). De behöörlik nauwkörig vöärspellende afleavering Nosedive vind y up Netflix.


Alice Vincent
15 december 2017
Telegraph.co.uk

Black Panther is den krachtigsten Marvel-film en y müt em seen hebben

Skarmupname van Black Panther
Foto: Vance.nl


Oardeel: 4/5

Veer stearns review

Al sowat twee jår lange krygt wy regelmåtig vöärpröövkes en roddels oaver Marvel’s Black Panther. Et is den eersten Marvelfilm wårin afrikaanske karakters en nen swarten superheld de höövdrolle hebt. De hype is nit vöär niks! Wy köänt u vertellen dat de film u vulledig medsugt in een prachtig, unyk verhaal.

Et vertellen van verhalen med verskeydenheyd der in is nit so mär ne trend: so sit de werld in mekander. Ingewikkeld, depe en nit te hope te smyten in (volkskündige) generalisatys. Hollywood hev jårenlange vasthölden an et idee dat verhalen med heteroseksuele witte männe verkopet. Rechtevoort wilt löde wat anders seen. Brede, good uutdachte films. Dat dwingt see ook af med de knippe.

Verskeydenheyd

Nå 17 Marvel Cinematic Universe films kan Marvel et endelik upbrengen üm Black Panther’s verhaal te vertellen wat zik afspöält nå Captain America: Civil War. Prins T’Challa kümt up huus up an üm syn land te regearen as nyen köning, mär syne anspråke up et köningskap is nit so vaste as hee meand had.

Black Panther was al nen hit vöärdat den film uutköäm. Et sung ja al lange rund up sociale media. Up dit ogenblik wörd verwacht dat den film de eerste 4 dage ungevear 200 miljun dollar geet upsmyten in Noord-Amerika.

Wakanda

By Black Panther is et visueel geneten. De löde, öäre kleader, de traditys, de klöären, de grote stad. Allens süt der prachtig uut in Wakanda, een verduukt hoog-technologisk untwikkeld land in et Oost-Afrika van Marvel. In Wakanda vült olde traditys en hoogstånde technology mekaar an en sluut mekaar nit uut.

Dit steet lynrechte tegenoaver vöäle oavertügingen in Westerse science-fiction. Wakanda is een land wat nit koloniseerd en uut eavenwicht stoaten is döär et Westen. Wakandeeske löde hebt et good en sind gelükkig.

Regissöör van den film is Ryan Coogler, nen afrikaansken amerikaan. Dat vernem y good. De karakters sind völsydig, stereotypen oaver swarte afrikanen gevt et nit. Et verhaal hev een uprecht gevööl weagens Cooglers persöönlike leevde vöär et projekt.

Verhaal vöär spektakel

Wåras völle Marvel-films vöär spektakel gåt, versöcht Ryan Coogler van anvang töt slot den andacht vaste te holden, med wat spektakel der by nöäst. Gin ogenblik verveling.

T’Challa wördt espöld döär aktöör Chadwick Boseman. Nå at T’Challa’s vader uut de tyd is ekömmen, müt hee sikselv bewysen üm den nyen Black Panther te worden. Underwyl dat hee köning wörd, leart T’Challa völle oaver syne verantwoordelikheden en wee as hee weasen wil. Hee leart oaver syne verholding med andere gemeenskappen in Wakanda, syne nöästen en de butenwerld.

Vrågstükke oaver vaderskap, vreandskap, leevde en verbündenheyd van mensken oaver de hele werld komt vöärby. Den film slöt ne brügge tüsken de fantasywerld en de echte werld. Hyrmed wilt de filmmakers de löde deper nå låten denken oaver seriöse vrågstükke, dee med humor en onwys mooye filmbeelden vöörtan vermakelik blivt.

Vyanden

De ård van de vyanden löpt in Black Panther flink uuteen. Ulysses Klaue is nen wåpenhandeler den as dale kikt up löde uut Wakanda. Hee is düdelik nen slechten kerl. Et verhaal achter Erik Killmonger, spöld döär Michael B. Jordan, geet deper. Undanks syne in-slechte dinge, blikt hee toch nen antiheld. Hee meant dat Wakanda üm hev låten vallen, dat se öäre morele plichten nit vervült.

In den film wörd dat good toolicht. Den skeyd tüsken good en kwåd is nit altyd düdelik. Ne saak wat denken düt an Magneto, et karakter uut de X-men-böke en films wat der allens an sul doon üm up te koamen vöär underdrükte ‘mensken’ as heeselv.

Vrouwlöde

De vrouwlöde van Wakanda sind de echte helden van de film. Dit is Marvel’s meest feministisken film töt nu too. Et klookste menske van de werld, Shuri, is T’Challa’s halfzüster en ne vöärname hülpe. De krachtigste krygster in Wakanda, Okoye, is ne vrouwe. De lyfwachters van T’Challa sind vrouwlöde. Vrouwlöde redt de tokumst van Wakanda. Karakters as Nakia (Lupita Nyong’o), Okoye (Danai Gurira), Ramonda (Angela Bassett) en Shuri (Letitia Wright) sorget dat Black Panther den man en superheld is wat hee weasen müt. Sonder öär besteet der ginnen Black Panther.

Wat den film ook stark maakt is et döärbreaken van standaarden en stereotypen in Hollywood. T’Challa is heavig verleevd up Nakia, ne dunkere, swarte vrouwe. De vrouwlöde in Wakanda sind nit stereotype machteloos of enkel hellig. So vertel y uwe egene verhalen.

Afrika

De eanigste anmarking up Black Panther is dat et hele werlddeel Afrika up enen hopen smeaten wörd. Wakanda besteet nit echt, mer et sul mööyer eweast weasen as de bestånde afrikaanske kulturele kenmarken uut verskeydene streaken nit so mär döär mekaar mengd wörden. As vöarbeeld, in de film en in de strip köyert wat löde uut Wakanda de Xhosa-språke, ne språke uut Süüd-Afrika. Mär Wakanda ligt in Oost-Afrika. Disse feytelike unjüüstheden verswakket den film. De språke Swahili had hyr beater past.

Toch geet van alle Marvel-films der vöär my med stryken. Black Panther vyert prachtige löde in een medsleapend verhaal. Et is nen film wår in afrikanen andere afrikanen redt en öär egen leavensloop bepålt. En selvs sun kleyn pünt is al nen groten trad vöäruut in Hollywood. Wakanda Forever!


Bron: Vance.nl
16 february 2018

Dissen beoordeling is oaversat med tostemming van den oarsprunkeliken skryver, Abdi Suleiman.