Filmoordeel: Den niejen Jungle Book vlamt

Plakkoat van Jungle Book 2016
Veer stearns review
weardering: 4/5

Et is filmmaker Jon Favreau elukket: de live-action animasiefilm Jungle Book (2016) oawertreft op völle peunten den oolden tekenfilm van Disney. Iej zett met de wille et keukelige 3D-brilleken op, vleegt duur een dikbegröaid oerwoold en swingt vanzelf met met den oawerbekeanden jazz-klassieker Bear Necessities.

(filmweardering geet wiedter oonder trailer)

Et verhaal in et kort
Et meanskenjoonk Mowgli wörd in et oerwoold groot ebracht duur nen koppel wolven. As den meanskenhatenden tieger Shere Khan det verneamp, dut hee der allens an um Mowgli dood te kriegen. Umdet ginnen wolf et tegen nen tieger kan opnemmen, mut Mowgli et wolvenkaamp verloaten en terugge noar zin egene soort, et meanskenkaamp. Den wiezen zwarten panter Bagheera en den zorgelozen bear Baloe helpet um doarbie.

Topspöllers
De ennigste echte rolle is vanzelfs vuur et meanskenjoonk Mowgli, den as onmeundig knap duur den 12-jöarigen Neel Sethi wörd espöld. Sethi hef in den film ginne direkte tegenspöllers, woerduur as et spöllen en inleawen dubbel zo lastig is. Op de set warren der dan wal poppenspöllers, mer et echte waark mos hee vanoet zikzelf doon.

(filmweardering geet wiedter oonder foto)

Den 12-jöarigen Neel Sethi spölt nen indrukwekkenden Mowgli. (foto: legiaodosherois.com.br)

Stemmen
Vuur et geveul van den film mu’w toch ook de stemmen van de deers neet vergetten. Doarvuur hef filmmaker Favreau een blik stearspöllers lös etrökken: Idris Elba (tieger Shere Khan), Ben Kingsley (panter Bagheera), Bill Murray (bear Baloe), Scarlett Johansson (slange Kaa), Lupita Nyong’o (moderwolf Raksha) en nog ne hele riegel mear. Disse akteurs weett met öare stemme de deers echt te loaten leawen en geewt ze karakter met.

Kiekgenot
Rauzen duur de jungle is natuurlik nen perfekten umstaand vuur 3D. Loat doar non juust et visuele spektakel met anvangen: Mowgli mut learen jagen en vlög tusken täkke duur, oawer boomstämme, grös en busken. Et oerwoold, de savannes, de höare en beweagingen van de deers, et zut der allemoal eawen indrukwekkend en fien oet. Duur de rieke details en klurenpracht verget iej geheels det et allemoal komputerwaark is. Et 3D-waark dreg hier stewig an bie.

Ondudelik doelpubliek
Et mag dan misskien wal neet, mer ne vergelieking met de vurige Jungle Book van Disney lig natuurlik vuur de haande. Det löt zeen at in de versie van 2016 et doelpubliek neet helemoal heelder is. Den oolden tekenfilm is vuural een plezerig geheel wat met leedkes en gräpkes an mekaar haank. Jungle Book 2016 hef redelik wat spanning en geweeld, en is doarumme geschikt vuur 12 joar en eulder. Et verhaal geet redelik liekoet verdan met weanig plotdreein. Good te volgen vuur keender, neet heel oetdagend vuur groten. Mer det kan der ook an liggen at et verhaal al zo oold is.

Slotsomme: et kieken weard!
Goat der hen vuur et oawerweeldigende visuele spektakel en et oolde verhaal wat in een prachtig niej jäske stökken is. Disney hef et wier es vuur mekaar.

Veer stearns review

4 oet 5 skeelden.

Meaning: Lembörgs en Saksies verdeent aparte stea in de nieje mediawet

Eankel een kort berichtken op Totaal TV van 9 meart 2016 dut der van: allene et Freesk krig ne aparte stea in de nieje Mediawet van Stoatsekretoaris Dekker. Limbörgs en Nedersaksies visket wier es achter et net.

Stoatssekretoaris Sander Dekker.

Wat hef det vuur gevolgen? Duur de nieje mediawet zitt alle ummeropen oet alle strekken van Nederlaand in enen road. Dee kriegt nen budel met seanten vuur programma’s, dee as ze oonderling verdelen mut. De Freeske ofveardiging krig ne biezeundere stea, umdet dee toovallig ne heugere sproakstoatus in Nederlaand hebt. Zee köant dus deper oawer de toafel lönnen as der oawer de verdeling van de seanten kuierd wörd.

Dus puur umdet de Freesken in et verleden mear met nen voest op toafel höwwen en de regearing doodestieds dan mer ne haandtekenige zat hef. De beade aandere inheemse sproaken van Nederlaand komt hier liek zo good vuur in anmaarking.

Toch geet et neet duur. En det hef wier gevolgen vuur et anzeen van oonze sproake.

Et krange is det et duursnee anzeen van et Saksies en Limbörgs lege blif um aait wier etzelfde deankbeeldige kringske:

1. Umdet ze ginnen heugeren stoatus hebt in et Europese Haandvest vuur Streksproaken, kriegt ze nooit ne biezeundere stea in de media. Doarduur roopt de onwetenden: “Zee’j noe wal? De medialeu veendt et ginne oetzeunderlike stea weard. Dus zal de sproake meender weard wean.”

2. Umdet ze ginne bettere stea kriegt in de mediawet, stoat ze ook neet op de lieste vuur stoatusopheuging vuur et Haandvest. Onwetenden roopt dan: “Zee’j noe wal? Skienboar is der ginne spesjale stea neudig vuur dee sproake, want ook in de media doot ze der niks met.”

Meteen keump doar dan disse kreenksprekkerieje op: “iej köant toch ook wal Hollaands?” Joa, mer pas noadet ik en mien volk edwungen zeent um det te learen. Mooi makkelik zeggen, dan. En doarbie, de meeste leu köant ook wal Engels, mer toch heurt ze zaken gearne in öare egene sproake. Zo geet den non ook met Saksies.

De readen at Minister Plasterk ginnen heugeren stoatus tookennen wil, is det hee zik bangt at de Saksen en Limbörgers ook rechtshulpe en aandere offisjele zaken in öare sproake ofhaandelen weelt. Det zol tevölle kosten.

Minister Plasterk. (foto: refdag.nl)

Wat Plasterk doarbie verget, is det oonze sproake (of wat vuur aandere sproake dan ook) gewoon recht hef op gelieke behaandeling, ongeacht wat vuur ne erkenning of et in een of aander Haandvest hef. Dee seanten zeent oonze sproake dus joarenlaank achter eheulden. Vie hebt dus nog heel wat te good. Loat mer kommen!

Limbörg en Oaweriessel weelt biezeundere plaatse in nieje Mediawet

Stoatssektretoaris Sander Dekker.

Nöast Freeslaand weelt ook Lembörg en Oaweriessel at öare proveensiale ummeropen ne biezeundere plaatste kriegt in de nieje Mediawet. Det is te leazen in nen breef wat de proveensies noar den Eersten Kamer esteurd hebt.

1Limburg skrif at de proveensies ne mediaroad weelt, dee as de lokale kultuur en indentiteat bewoaren mut. Oawer Omrop Fryslân hebt de Freesken verleden wekke al een verzeuk insteurd um ne oetzeunderingsplaatse te kriegen. Den ummeroop wil det um de Freeske sproake. Et hef gode kaans van slagen.

Lembörg en Oaweriessel weelt dee spesjale stoatus ook in de nieje Mediawet. Ze haalt hier et Europese Haandvest vuur lokale sproaken bie, woer as Nederlaand ook ne haandtekening oonder zat hef. Doarin wordt Limbörgs en Saksies beade as lokale sproake anwezen. In den breef skriewt ze at de regionalle ummeropen ne “slim belangrieke rolle innemt bie et vaste hoolden en anjagen van de sproake”.

De Eerste Kamer kuiert disse wekke oawer de Mediawet. Stoatssekretoaris Dekker hef al verskeaidene stäpkes terugge mutten doon um den wet der in den Tweeden Kamer duur te kriegen. Ook in den Eersten kamer mos hee der al wat bie doon.

Dekker wil gearne at alle proveensiale ummeropen ansteurd wordt vanoet enen road. Leu oet den Eersten Kamer zeet det neet zo zitten en weelt eerst bepoalde beloftes van den stoatssektretoaris, vuur at ze der joa op zegt. Et geet der öar vuural umme det de ummeropen zelf magt bliewen bepoalen wat ze weelt oetstroalen en oetzeanden.

Den Eersten Kamer kuiert der moarn oawer wiedter.


Welle: http://nos.nl/artikel/2091341-ook-limburg-en-overijssel-willen-uitzonderingspositie-in-mediawet.html

Sproakerkenning: wat is der non feaitelik bekuierd in Grönningen?

Vuur Radio 1, RTV Noord en verskeadene aandere media gung et der verleden wekke van. Der warren wat hoge leu oet den Europesen Road in et Grönningse Proveensiehoes um de erkenning van et Saksies te bekuieren. Mer wat is doar non feaitelik ezegd?

Et proveensiehoes van Grönningen. (foto: wikipedia.org)

Op de webstea van et SONT, wat steet vuur de machtig Saksiese naam Samenwerkende Organisaties Nedersaksische Streektalen, steet ne lappe tekst in versaksiest Hollaands oawer wat der allemoal bekuierd is en wee as der bie warren. Et is froai lastig umskrewen. Doarumme hier ne herskriewing:

Achtergroond
Op deenkseldag den 1sten meart kuierden nen koppel leu dee as goat oawer et Haandvest vuur Lokale Sproaken met de verskeaidene groepen dee as zik gangs hooldt met et Saksies. Vie warren neet oet eneudigd.

Oonderwaarp
Wo geet et met et Plat?

Readen
alle 3 joaren hooldt ze in Europa et Haandvest tegen et lecht en kiekt ze wat der aanders mut en of der sproaken bie op mut.

Anwezigen
Van den Europesen Road warren der bie:
-Vera Klopčič (vuurzitter; oet Slovenië)
– Päivi Majaniemi (oet Finlaand)
– Marieke Sanders-Ten Holte (oet Nederlaand)

Vanoet de Saksiese Beweaging warren ze der vanoet zowat alle strekken bie.

Verloop
Eerst meug SONT-vuurzitter Hans Gerritsen wat zeggen. Hee deed verskeaidene zaken oet de deuke:

SONT-vuurzitter Hans Gerritsen. (Foto: sont.nl)

1. De lokale besteurders (NGOs, gemeentes en proveensies) en verskillende ministeries köant mekoar de leste dree, veer joar nog aait neet de haande doon oawer et tookennen van deel III van et Haandvest.
2. Et oawerleg met et Binnenlaandsministerie löp de leste tied good. Ze kuiert oawer ne aandersoortige erkenning, lös van et Haandvest.

De verskeaidene sproakgroepen meugen doarnoa öar zegke doon.

Aktiviteaten

Vera Klopčič. (foto: rtvslo.si)

Vuurzitster Vera Klopčič van den Europesen roadsofveardiging leup de verskeaidene aktiviteaten (en problemen) langs dee as op alle sproakterreinen vuurbie komt: et oonderwies, de media, et sosjale leawen, en zo wiedter. Vuural op kultureel vlak en ook wal in de zorg wörd der völle met de sproaken doan. Et Stellingwaarver vuurleasprojekt wör eneumd. Wiedters bespreuk Klopčič et gebroek van Saksies op de legere skolen.

Geeldzaken
Vuural et verloop van de geeldzaken kan nog heel wat better. Der wörd non allene geeld egewen vuur lösse projekten. Volgens de Zwolse Iesselakademie kö’j doarduur nooit gröttere projekten anpakken, gin kennis van zaken opbouwen en det ook neet vaste hoolden.

Zörgen oawer Geelderlaand
Alleman maakt zik zörgen oawer Geelderlaand. Doar dut de proveensie al nen helen tied niks vuur et Saksies en vuur et Erfgoedcentrum Achterhooks en Liemers (ECAL). De ummeropen RTV Drenthe en RTV Noord doot der mangs wal wat an, mer det kan nog better. In Oaweriessel is et hoaste niks en in Geelderlaand nog meender. Doar zeent de leu ook oardig vergreld oawer.

Lechtpeunten
Mer der zeent ook mooie zaken. Leu hebt verdan mear achting en weardering vuur de sproake. Det har de ofveardiging ook al vernömmen. In zuudoost-Dreante is der bievuurbeeld een oonderwiesprojekt vuur Dreants en Duuts. Der wörd ook oardig wat Plat in de muziek, beuke en kraanten ekuierd.

En non?
De ofveardiging geet der de kommende tied met an den gaank en skrif een verslag. Det legt ze dan vuur an Ministerroad en de Road van Europa. Dee nemt et oawer, stelt ne lieste met roadgewing en anbevelingen op en brengt det noar de Nederlaandse Rieksoawerhead. Dee leste groep mut zik der oawer oetsprekken noar de Road van Europa en et egene parlemeant.

KWW, dus.


Welle: http://sont.nl/index.php/item/10-nieuw

Europa dech noa oawer opheuging anzeen Saksies

Oorsproonkelik stukke: Johan de Veer
1 meart 2016

Minister Plasterk is tegen. Foto: archief dvhn / anp

Ne waarkgroep van de Road van Europa is deenkseldag in et Noorden van Nederlaand um te kuiern oawer de Europese stoatus van de Saksiese sproake.

De vuurvechters van de Noord- en Oost-Nederlaandse sproaken hopt hiermet nen fleenken trad te maken. Seend 1997 zeent ze al gangs um Saksies oonder deel III van et Haandvest vuur Europese Sproaken te kriegen. Hiermet köant sproakorganisasies vroagen um laandelike en internasjonale subsidies.

Oet de studie Nedersaksisch waar het kan van de Rieksuniversiteat van Grönningen (RUG) blik det et Saksies, woer as Drèents, Grönnings en Tweants oonder vaalt an 37 eisen voldut vuur heugere erkenning. Det is mear as genoog vuur dee heugere erkenning.

Riek wil der neet an 

Et binnenlaandsministerie wil neet an dee internasjonale stoatus vuur et Saksies. Verleden joar veund minister Ronald Plasterk ne bloots laandelike erkenning nog zat vuur bettere samenwaarking. Plasterk wol kuiern oawer de wieze woerop at et gebroek van de sproake anjaagd worden kan.

In Nederlaand kuiert 2,5 miljoen leu Saksies. Et riek wil neet an de heugere erkenning, want dan mut der wetten en regels anpast worden en det kost knaken. De proveensie Dreante, dee rechtevoort vuurop löp met de Saksiese zaak, keump det duur et geknooi wat et riek non met Freesk hef, wat al ne riekssproake is.

Volhoolden

De vuurvechters geewt doarumme nog neet op. De Samenwerkende Organisates in het Nedersaksisch Taalgebied (SONT), de proveensies Dreante, Grönningen, Oaweriessel, Geelderlaand en de Freeske gemeentes Oost- en Weststellingwaarf weet at et ne zaak van volhoolden is.

De Grönningse ofveardigde Fleur Gräper (D66) wil de joelstemming oawer et tweedaagse bezeuk toch wat sussen. De Road van Europa hef oawerheden en sproakenkenners oet eneudigd. “Et is ja mooi, mer et geet mear oawer waarkwiezes. Vie weelt ne oawereenkomst sloeten woermet as alle partiejen oet de veute köant.”


Welle: http://www.dvhn.nl/groningen/Europa-overweegt-extra-status-Nedersaksisch-21154264.html

Facebook hef nieje knöpkes

Facebook gef woonsdag ne nieje wieze van reageren vriej. (Foto: Facebook)

Vanof woonsdag den 24sten februwoari hef Facebook ne nieje wieze van reageren invoord. Iej hoowt non neet mear eankel een duumken te gewen, mer köant oet verskeadene stemmingen kiezen.

Vanof woonsdag
In öar blog löt et grötste sosjale netwaark van de wearld weten at alle aanderhalf miljard Facebookers vanof woonsdag de nieje knöpkes kriegt. Et kan eawen doeren vuurde’j ze zeet.

Zes knöpkes
In stea van et oolde duumke he’j rechtevoort keuze oet zes emotikons, woermet a’j alle geveul bie nen post angewen köant. Nöast et duumken kö’j non ook teunen de’j et grappig, verdretig, helligmakend of ongeleuflik veendt. Ook kö’j der een härtjen toozetten.

Passen neet aait
Facebookers wollen al earder wat mear geveul können teunen, want een duumke passen neet aait bie de oard van et bericht. Facebook hef det lange tegen eheulden, mer zea an et eande van 2014 det ze der oawer noa dachten.


Welle: http://www.nu.nl/internet/4219980/facebook-rolt-nieuwe-like-knop-met-extra-reacties.html

Oonze Bökkerd-lieste: 5 staarke kearls

Alleman wat der bie heuren wil, kuiert rechtevoort van ne Bökkerd-Lieste. Dan konne vie van Wearldsproake vanzelfs toch neet achter bliewen? Dus hier he’j oonze Bökkerd-lieste.

5. Arnold Schwarzenegger

Bökkerd Arnold in zinne gloriedeage. (Foto: thrillist.com)

Iej köant der van zeggen wat iej weelt, mer oonzen Arnold was in zinne gloriedeage met 1,88 meter nen fleenken kearl en neet vuur niks zeuwenvooldig Mr. Olympia. Schwarzenegger was op zin 22sten al miljonear. Doarnöast wus hee zik ook nog op te waarken töt gouverneur van den Amerikaansen stoat Kalifornië. Mer ja, a’j noar Amerika verhuust is et aait mer de vroage wat der van oew gezoonde leawen oawerblif.

4. Berend Veneberg

Bökkerd Bearnd dut hier radsmieten. (Foto: bd.nl)

Bearnd oet ’n Ham. Heel Nederlaand keant um, want hee was 7 joar lange den Staarksten Kearl van et laand. En met 1,85 meter ook neet echt een pooster. Rechtevoort hef oonzen Bearnd ne egene sportskole en een bevealigingsbedrief.

3. Jarno Hams

Bökker Hams dut boomstamburen. (Foto: wikipedia.org)

Met 1,89 meter is oonzen Vroomshoopsken Hams nen fleenken kearl. Hee dut nog aait döanig met in wedstrieden vuur Staarksten Kearl, en det is he dan ook al zeuwen joar ewest. Nog meuier, Jarno hef et wearldrekord bussleppen op naam.

2. Jón Páll Sigmarsson

Jón Páll Sigmarsson was veervooldig wearldkampioen in zinnen tied. (Foto: haskestrength.com)

Den Ieslaandsen bökkerd Jón Páll Sigmarsson (met bienaam De Viking) is oet egröaid töt et ikoon van beaide Staarkste Kearls-wedstrieden en Bodybuilding. Hee wör 4x wearldkampioen, Europees kampioen en pakten de Skotten ook nog es in op öare Skotse Highland Games. Hee gavven nooit op. Zin härte wal, toen as he 33 joar was.

1. Hafþor Júliús Björnsson

In de HBO-serie Game of Thrones spölt Björnsson “The Mountain”. As hee nöast Lena Headey (Cersei Lannister) steet, kö’j zeen woerumme. (foto: socialsports360.com)

Den Ieslaander Björnsson, den as (neet heel verwoonderlik) de bienaam “Thor” hef, is met 2,06 meter en 190 kilo met recht nen bökkerd. Hee was al es profesjoneel basketbalspöller, en wör Staarksten Kearl van Europa in 2014 en 2015. En hee spölden de rolle van Gregor Clegane (The Mountain) in de HBO-serie Game of Thrones. Björnsson mag op nommer ene umdet hee nog lange neet kloar is.

7 greuntes dee’j 1x anskaft en dan aait wier an loatt gröaien

Et is neet lastig um aait värske kruden in de kökkene te hebben. Völle plaanten skeett zo wier wörtel a’j ze in et water zett. Binnen de körtste moalen he’j der wier blad an. Hier he’j ne lieste van zeuwene van de beste plaanten dee’j in thoes steeds wier van niejs kweken köant. Nen neet-ophooldenden streum vitamines!

1. Leantesiepel

Leantesiepel gröait verdan a’j de wörtel in een gleasken water zett. A’j et mer in nen good lechten kamer zett.

2. Knoflook

Knoflook krig makkelik wier wörtel en gröait beheurlik a’j ze in et water zett. De stellekes hebt ne fiene smaak, woermet ze heel good in sauzen of salades köant.

3. Sjinese kole


Doompelt de wörtel van disse plaante in water en zet et in ne good lechte kamer. Loat et doar 1 töt 2 wekke stoan en zet et dan in nen plaantenpot. Der gröait zo wier ne fleenke kole oet.

 

 

4. Basilikum


As de basilikumskötten ongevear 3 töt 4 sentimeter laank wordt, zett ze dan in nen glas met water in rechtstreeks zunlecht. As ze ongevear twee moal zo groot zeent, verpott ze dan in oewen gaarden. Iej hebt al rap ne gezoonde, volgröaide plaante.

5. Sellerie


Sniedet de basis van de sellerie en zet et in een kummeken met laauw water. Zet et in de zunne. Vanoet et middeln gröait der wier blaadkes an. Dit kan eawen doeren. hiernoa kö’j ne wier in de groond potten.

6. Beendsload


Beendsload (mangs ook Romeinsen sload eneumd) gröait wier an a’j ongevear de helfte der van een dag of wat in water zett. Der komt meteen nieje bladen an. Dan kö’j ne in de groond potten.

7. Koriander

Koriander (mangs ook Sjinesen Peterselie eneumd) gröait ook gewoon wier an a’j ne in water zett. Noa een paar deage verpotten, doarnoa wier geneten van den feinen smaak!


Welle: http://pulptastic.com/8-vegetables-can-buy-regrow-forever/

 

3 tips vuur bettere smartphone-foto’s

Zowat alleman löp rechtevoort tooverdan met ne kamera in den tuk. Op alle tellefons zit der ene. Et is dan nog wal gin spegelrefleks, mer de technieken wordt verdan better. Instagram is hart oonderweagens um Facebook in te halen as meest bekekkene sosjale medium. Toch geeldt vuur fotografie etzelfde as vuur zovölle zaken: a’j der neet met köant, blif et een keukelspul.

Doarumme, hoold oe vaste, hier wat tips um oewe rapsnaps wat better te maken.

Tip 1. hooldt den eander rechte
Den eander (horizon, vuur de leu dee as gin Plat köant) helpt de harsens oew eawenwicht te bewoaren. steet den eander oet et lood, dan krig oons lichaam ne oproop um recht te goan stoan.

Den foto is skel en doarduur wat ongemakkelik um noar te kieken.

Mer met ne skelle foto kan det neet. Den blif skel, ook al kiek iej der op den kop noar. Zorget a’j oewen horizon dus recht hebt vuur röste an de ogene.

Hier is den eander recht. Wat ne opluchting. (Foto: Darren Rowse. Digital-Photography-School.com)

Tip 2. Gebroekt de Regel van Daarden
Al in de Middeleeuwen harren leu duur det a’j wat skilderden of tekenden, det et dan froai saai was at allens strak in et middeln steund. Doarumme wör de Regel van Daarden oet edacht.

Den foto leenks is neet met de Regel van Daarden emaakt. Et is lange zonnen interessanten foto neet as den rechtsen. (Welle: wikimedia.org)

Trekt deankbeeldig 2 vlakke lienen van leenks noar rechts oawer oew beeld, zode’j 3 eawen grote streppels kriegt. Doot dit ook in de leankte. Iej verdeelt dus oew beeld in 9 eawen grote blukke. In wat tellefonkamera’s zit dit reuster al standaard in. A’j den eander non op de eunterste of böawenste liene zett en oew foto-oonderwaarp op 1 van de sniedpeunten van disse blukke, wörd de foto völle meuier um noar te kieken. Iej köant ook oolde foto’s biesnieden töt disse verhooldingen.

Tip 3. Zorgt vuur kieklienen en verhoolding
Okee, iej hebt den den eander recht, allens verdeeld in 9 blukke, et oonderwaarp op 1 van de sniedpeunten… knips! Mer a’j kiekt, lik det dal lange zo depe neet as in et echt. Der zit ja niks in de foto woerlangs a’j ofstaanden köant inskatten.

Dissen foto is betrekkelik saai. De twee teurnkes stoat stief in et middeln, den eander strak op et middeln en et oge wörd neet echt de deepte in trökken. Der gebuurt neet völle in dissen foto. (Welle: Wikipedia)

Oaweral um oe hen zeent kieklienen. Dee stroate of det pad woerlangs a’j loopt. Twee grote keien langs de kaante. De rikken langs een gröslaand. Allemoal vertelt ze et oge wo depe of de foto is.

De rikken vormet hier ne dudelike kiekliene woerlangs as et oge van vuurten noar den veurtoornd achteran etrökken wörd. Den eander (strak op de böawente liene van de regel van daarden) dut etzelfde. (Welle: http://neibauer30.blogspot.nl/)

Bonustip. Bewaarket de foto eerst, vuurde’j ne postet.
Völle leu pleart zomear wat foto’s et net op. Doarnoa vroagt ze zik of woerumme of der gin meanske noar kik. Smartphonekamera’s maakt meestal wat vale, fletse foto’s. In Instagram kö’j al nen hoop biestellen an heelderhead, kontrast, wöarmte, verzöadiging en sfeer. Met ne app as Snapseed (vuur iPhone en Android) kö’j det nog wat better. Doot der wat met.

Bolivia’s tweede grötste mear is non ne dreugvlakte

22 januwoari 2016
duur Pedja Kalajdzic

Poopomear oetdreugd

1

Et satelietbeeld leenks teunt et Poopomear in 1986. Rechts is wat der nen moand terugge nog van oawer is. Foto: USGS/AP

2

Visker Valerio Huanca steet bie nen viskeboot op wat ooit den wal van et Poopomear was. Foto: David Mercado / Reuters

3

Nen visker löp vuurbie een stel boten dee as earder vuur de viskerieje broekt wörden. Foto: Juan Karita/AP

4

Oonderzeuk wis oet at miljoenen visken en hoonderden veugel dood zeent duur et verdwienen van et Poopomear. foto: David Mercado/AP

5

In et oawer eblewene van et döarpken Untavi geet oold-visker Cirilo Choque noar zin nieje woark as metselder. Volgens Reuters wonn der eerst 500 families in et döarpken, woervan as twee daarde vort is. Foto: Juan Karita/AP

6

Et mear wör veugelloos verkloard noa de oetdreuging in desember verleden joar. Mer duur wat reagen is der wier wat water, woerduur as de flamingo's oet et noabieliggende Uru Uru-mear zeent wier ekömmen. Foto: Juan Karita/AP

7

De umgewing, dee as vroger oonder ne grote watermassa lea, zut der non oet as ne löage weuste. Foto: David Mercado/Reuters

10

Et mear is wal es earder oet edreugd en toen köm et water wal wier. Oonderzeukers meant at det neet wier gebuurt. Foto: Juan Karita/AP

9

Visker Rene Valero op zinnen boot op et oetdreugde mear. Foto: David Mercado/AP

8

Foto: Juan Karita/AP

Et Poopomear besleug ooit meer as 2500 kilometer in et veerkaant, mer is non offisjeel oetdreugd. Doarmet verdreugden de leawensgroond vuur meerdere doezende leu, hoonderden veugel en miljoenen visken. – Det keump duur de opwoarming van de wearld, meant oonderzeukers.

Kleane viskeboten ligt der verloaten bie, skienboar middeln in ne dreuge vlakte. Kewers doot zik tegood an de mennigte visken- en veugelkadavers dee as grote delen van et laandskop bedekket. Oonder de hete zunne vechtet meeuwen um de leste kleane pläskes.

Et Poopomear, ooit Bolivia’s tweede grötste binnenmear, wör vurige moand offisjeel opdreugd verkloard.

40 deage leden nog water

Den umtrek wör bewoond duur ne gröaiende mienbouwgemeenskop, dee as van et mearwater ofhaankelik warren. Lokale boeren en gemeenskoppen as Untavi zörgden vuur den dageliksen kost, met bievuurbeeld visken en aandere waarken dee as verbeunden zeent an et Poopomear, volgens niejsburo Reuters, dee as de strekke in Bolivia’s zuudwestelike Oruro-distrikt bezocht hebt.

Een viskekadaver herinnert der nog an at hier nog neet zo lange leden water was. FOTO: DAVID MERCADO / REUTERS

– “Nog mer 40 deage leden was hier water, en flamingo’s. Der was roem water woer as non nog een paar kleane doonkere steas zeent,” zeg Valerio Calle Rojas, ene van de 150 viskers oet Untavi, tegen Reuters.

“De meeste leu zeent net as et water verzweunden. Edwungen um vort te trekken. Toen as et mear oetdreugden, zeent miljoenen visken dood egoan. Doarduur harren de veugel gin etten en zeent ongevear 500 eanden en flamingo’s dood, blik oet oonderzeuk.”

Den lokalen visker hef vief keender en dech der non oawer um etzelfde te doon as wat dree daarde van zin doarp – ongevear 500 families – de leste dree joar edoan hef: vluchten en vanniejs beginnen in aandere delen van Bolivia, in Argentinië of Sjili.

El Niño’s skoold

Et Poopomear lig 3700 meter boawen den zeespegel, in de korkdreuge hoogvlaktes oonder de Andes. Et mear hef dus al earder slachtoffer ewest van et grillige klimaat. Vuur 20 joar dreugden et mear ook zowat helemoal oet. Mer et water begun wier op te kommen en bedekten op zin meest 2500 kilometer in et veerkaant. Det gebuurt neet wier, meant oonderzeukers.

Visker Abraham Fulguera heuld zinne viskerkaarte in de heugte. Hee waarket non as bouwvakker in Untavi, terwiel as aanderen zeent vort trökken. “Ik hoppe a’w gin spookdoarp wordt,” zeg hee tegen niejsburo AP, dee ook in de strekke was. FOTO: JUAN KARITA / AP

Met det de ieskappen in de Andes verdwient, nemt ze ook de welle vuur et Poopomear met. Mer der spölt nog meer. De dreugte keump vuural van et wearfenomeen El Niño.

– “Vroger köm El Niño um de tien joar vuur, en doerden dan twee joar. Doarnoa har et Poopomear wier acht joar een normaal klimaat,” verteelt Milton Perez, professor bie de Universiteat in Oruro.

Mer duur opwoarming van de wearld en pasifiese streumingen keump El Niño non um de dree joar, volgens den professor.

– “Dus een joar met El Niño en dan een joar met La Niña en een joar met normaal klimaat. Doar hef et Poopomear neet genog an um zik te herstellen. En et wörd alverdan slimmer.”


Welle: http://www.nrk.no/urix/bolivias-nest-storste-innsjo-har-blitt-en-orken-1.12762803