Onderzeukers komt met zelfhelend tellefonskarm

Et zelfhelende materiaal van UC Riverside. Foto: Wang lab.
Et zelfhelende materiaal van UC Riverside. Foto: Wang lab.

Loat iej oewen foon kulen en et skarm lig an bölle, kön iej meesttieds mer twee dinge doon: et loaten maken of de knippe umdreien en oe een akelig duur niej striekbot anhalen.

Skeikundigen van de Universiteat van Kalifornië in Riverside hebt misskien wal de darde meugelikhead oetvunden: een skarmmateriaal wat zikzelf herstelt.

De onderzeukers deden verskillende preuve met et materiaal. Ze keken onder mear wo as et zikzelf van krassen en kleuwe herstelt. Noa at ze et oet mekaar treuken, lappen et zikzelf binnen 24 uur wier op. Det vertellen onderzeuksleader Chao Wang an Business Insider.

Et rekboare materiaal van polymeer en ionies zolt kan 50 moal zin egene grötte oetrekt worden. Et hef ne spesjale verbinding met de naam ion-dipool, wat nen kracht opwekt tusken beladen ionen en poleare molekulen. Dat höld in dat as et materiaal brekt of nen kras krig, de ionen en molekulen mekaar wier antrekt en zo de gliewe wier dichte trekt.

Dit is et eerste moal at ondervorskes een zelfhelend materiaal maakt hebt wat elektries kan duurgewen. Ideaal vuur smartphoneskärme en batteriejen, zeg Wang.

Wat LG-tellefoons, zo as de G Flex, hebt al zelfhelend materiaal as achterkante. Mer dat kon nog gin elektries duurgewen, dus is et nit broekboar vuur skärme. Onder de meeste veulskärme zit een elektrodenreusterke. As iej dat anraakt met oewen vinger (wat ook nen elektriese ladingsduurgewer is), maak iej nen elektriesen krink kompleet, woerduur oewen tellefoon weet wat hee mut doon.

Wang hopt at dit nieje zelfhelende materiaal vuur tellefoonskärme en batteriejen tegen 2020 broekt worden kan.

Et team löt öare bevindingen kommenden dinkseldag zeen bie ne gaddering van de American Chemical Society, de grötste wetenskappelike organisatie vuur onderzeuk in skeikunde.

“Zelfhelende materialen liekt wied of te stoan van et dagelikse leawen, mer met tellefoons keump et rap körterbie,” zea hee. “Met dree joar zölt der mear zelfhelende apparaten op de markt wean. Ons aldaagse leawen zal totaal veranderen. Onze tellefoons könt voort völle mear as noe.”

Least et oorspronkelike artikel op Business insider. Copyright 2017.


Oawernömmen van iflscience.com.
5 april 2017

Niejen stof kan lecht, wöarmte en beweaging in elektries umzetten

Oploader
Den stof KBNNO kan zorgen at opladen neet mear neudig is.

Um ons hen zitt meardere soorten energie: zunlecht, de wöarmte van de kamer en zelfs oonze eegne beweagingen. Met al disse (meesttiedsverspilde) energie zolle vie heel best onze dreagboare gadgets met können opladen. Van biometriese sensoren töt smartwatches. Onderzeukers van de Universiteit van Oulu in Finland hebt ontdekt dat een mineraal met ne perovskietkristalbouw de juuste egenskappen hef um energie van meardere wellen tegelieke te onttrekken.

Perovskiet is ne groep mineralen woarvan völle een of twee soorten energie könt opnemmen. Mer nog nooit tegelieke. Een mineraal oet de groep kan good wean veur zunnesellen. Met de juuste trekken um zunnekracht um te zetten in elektries. Een ander kan energie halen oet wöarmte- en drukveranderingen, dee veurtkomt oet beweaging.

Mer mangs is een soort energie nit genog. Bepoalde soorten energie zint nit altied veur handen. Et is bewolkt of iej zit in oawerleg woardeur iej nitkönt rondwandelen. Andere onderzeukers hebt al apparaten oetklamusterd dee meardere soorten energie könt gadderen, mer doarveur hebt ze dan meardere stoffen neudig, woardeur et zwoare apparaten wordt.

Yang Bai en zinne onderzeukers van de Universiteit van Oulu deden disse wekke in et blad Applied Physics Letters van American Institute of Physics oet de deuke wo as et zit. Ze onderzöchten nen perovskiet met den naam KBNNO. Liek as aandere perovskieten is KBNNO een ferroelektries materiaal, met kleane elektrise dipolen, vergeliekboar met kleane kompasnöalde in nen magneet.

Onbewarkt perovskiet, nog gin KBNNO (foto: Andrew Silver USG van Wikimedia Commons)
Onbewarkt perovskiet, nog gin KBNNO (foto: Andrew Silver USG van Wikimedia Commons)

As ferroeletriese stoffen zo as KBNNO wöarmteverskil metmaakt, goat öare dipolen verkeerd stoan. Dit wekt nen elektriesen stroom op. Deelektriese lading heupt zik op in de richting woar de dipolen henwiest. Deur de stof te vervormen, kö’j zorgen at bepoalde delen ladingen antrekt of juust afstoot, woardeur weer nen stroom op gank kump.
Der hebt al earder onderzeukers noar KBNNO’s lechtstarke en algemeen ferroelektriese trekken kekken, mer dat was altied bie slim kolde temperaturen. Doarbie keken ze nooit noar de oetwarking van wöarmte en druk. Volgens Bai is dit et eerste moal at al disse trekken bie kamerwöarmte bekekken wordt.

KBNNO kan oardig good elektries opwekken oet hette en druk, mer neet zo good as andere perovskieten. Doarum hebt de onderzeukers ne wieze vunden um de samenstelling van KBNNO te veranderen met natrium, um te zorgen at et op disse vlakken et meeste der oet haalt.

Met een joar hopt Bai een veurlopig model van een multi-energiegadderend apparaat te maken. De stof is redelik eenvoldig te maken, dus met een paar joar zol et op de markt können kommen, as de onderzeukers de beste samenstelling vindt.

“Dit drif de ontwikkeling van et Internet of Things en kloke steaden nog wiedter. Energieverbroekende apparaten könt bestendig worden,” meant Bai.

Dissen soort stof kan zelfs de batteriejen in oewe apparaten vervangen. Energieniever wörd heuger en iej hooft minder vake op te laden. Ooit, meant Bai, kan multi-ennergiegaddering zorgen dat iej oewe apparaten nooit mear an de lader hooft te leggen. In kleine apparaten hooft misskien zelfs helemoal ginne batterieje mear.

Et hele onderzeuk:
Yang Bai, Tuomo Siponkoski, Jani Peräntie, Heli Jantunen, Jari Juuti. Ferroelectric, pyroelectric, and piezoelectric properties of a photovoltaic perovskite oxide. Applied Physics Letters, 2017; 110 (6): 063903 DOI: 10.1063/1.4974735


Welle: sciencedaily.com
7 februwoari 2017

Good niejs vuur zoepzäkke – vorskers oontwikkelt alkoholvervanger

Action Press/Rex Features
Action Press/Rex Features

Hey Brakjanzen! Good niejs. Ne plearparty hef meestentieds ne boonkende kopzearte en jengelende spiejeritus as gevolg. Mer duur vervangers vuur alkohol kön iej binnenkort partymachen en roes hebben zoonder rouw.

Wee zik op nen vochtvroliken oawend noa een tweede mixdreanken töt nen daarden of veerden löt oawerhalen, krig vake den aanderen dag de rekkening: ne fleenke kater met et hele pretpakket an kopzearte, zweten en duurloop, woer as iej nog wal twee deage plezeer met köant hebben. Dit joarhoonderden-oolde probleem kan binnenkort töt et verleden heuren. Nen Britsen gelearden hef stöfkes oetdacht dee as op alkohol liekt, mer zoonder de vervelende biewaarkingen.

Professor David Nutt, Neuropsycho-pillendreeier bie et Imperial College van Londen hef stoffen oonder den naam “alcosynth” maakt dee as de positieve biewaarkingen van alkohol noabootset, zoonder det iej der den aanderen dag todderig van zeent. Op 90 stöfkes hef hee inmiddels pateant anvroagen.

Twee van disse waarkstöfkes geewt völbeloawende oetkomsten en wordt op dit ogenblik nog nöader test, leut Nutt de Britse kraante Independent weten. As et an um lea, zat tegen et joar 2050 in alle alkodreanks zin stöfke, in stea van etanol.

Neet-giftig roesmiddel
Nöast janeawer en whiskey konnen volgens um in et vuurliggende mixdreanks zoonder problemen dreunken worden. Zoonder skade an et härte en den leawer wat iej bie alkohol hebt. Et nieje roesmiddel zol volkommen gifloos wean.

“Vie weett al nen hoop oawer de waarking van alkohol op de harsens. Det hebt vie de leste 30 joar good noavorsket,” verkloart den farmakoloog. Rechtevoort weett vie woer as de positieve biewaarkingen in de harsens vandan komt. De nieje stoffen köant dee ook wier ansprekken, en de verkeerde delen umzealen.

Nöast roken en zwoarhead is alkohol ene van de grötste risikofaktoren vuur zeektes en staarfgevallen. Nutt meant at de leu verdan drokker wordt met gezoond leawen en det binnenkort den klassieken alkohol taboe wörd. Den wetenskopper meeldet at de draankindustrie zik hieroawer al tien joar de harsens pienigt. Töt non too wussen ze nog gin oetvlocht.

Verbetterden “Alcosynth”

Al vuur vief joar terugge gavven et al de eerste berichten at “Alcosynth” oonderzocht wör. Toen warren ze vuural drok met stöfkes dee as bie Benzodiazepine of zelfs Valium heuren. Dee harren wier aandere biewaarkingen en nog iets aanders: ze waarken slim verslawend.

De niejste middelkes stoat wied van disse stofgroep. De formules wordt akelig good bewaakt in verslöttelde kasten. De strenge vuurskriften vuur geneasmiddelen vuurkomt at den eersten besten halfbakken barman zelf met katerloos bocht ankeump.

De eerste tests stemt Nutt tevreaden: zinne middelen hebt ne inbouwde beperking. Iej köant der ginnen oawerdosis van innemmen. Iej köant zoepen wat iej weelt, iej wordt neet slimmer dikke as van vief glazen staarken draank.

Samen met nen koppel aandere gelearden probeert Nutt non de Britse regearing umme te kuieren. De gevoaren van de nieje stoffen zeent wezenlik meender as dee van oonzen hudigen alkohol.


Duur Mario Lips
25 september 2016
Welle: Die Welt

Kolstof: niejen braandstof?

In de stried tegen klimaatveraandering kon nen niejen zunlechttechniek wal es fleenk wat te doon maken. As de oetveenders et tenminsten oet öar knutselskuurke kriegt en industriebreed duurvoort.

Met noamaakt zunlecht wör ne zunneselle andrewen, woermet CO2 oet de locht haald wörd en rechtstreeks umzat in syngas. Det kan as braandstof denen of der kan braandstof van maakt worden. (foto: University of Illinois at Chicago/Jenny Fontaine)

Nen koppel oondervörskers skrif in et wetenskopsblad Science at ze een kolstofmasjiene op zunnekracht hebt oetveunden. De masjiene haalt CO2 oet de locht en pluzet et oet töt een mengsel van kolstofmonokside en een hydrogeen met den naam synteties gas (kortweg syngas). Det kan rechtstreeks nen tank in, of bewaarkt worden töt diesel of aanderen vlöaiboaren braandstof, meant mechanies ingenieur Amin Salehi-Khojin van den Amerikaansen Universiteat van Illinois. Hee is baas bie et lab wat et oonderzeuk deed.

De gelearden weelt et dutsap vuur meender as € 0,50 de liter maken, zea hee. Doar kan volgens um gin benzine of öllie- of gasboaring tegenop. Wat zöalt de NAM-kearls doar blie met wean. En de Grönningers en Tukkers dee as met öaren kroam zitt, nog völle mear.

Natuurlik keump der wal wier kolstof in de locht as den braandstof dan wier verbraand wörd. Mer toch is et ne kolstofvrieje ennergiewelle, um at den kolstof eerst oet de locht is ehaald en der ja niks niejs bie oetkolderd wörd.

“Featelik is dit een echt keunstmoatig plaantenblad,” weet Salehi-Khojin. Plaanten broekt ja zunlecht vuur fotosyntese, woerbie as ze CO2 opnemt en der sukers van maakt vuur ennergie. “Oonze masjiene löp op zunnekracht. Duur CO2-herbroek sloat vie de zunnekracht op in de chemiese verbeendingen van et syngas”.

“Disse masjiene is prachtig, umdet et zunlecht direkt ummezet. Et dreeit zoonder elektries of aandere kracht,” zeg Mohammad Asadi, den as et meeste van et oonderzeuk beskreef en methelpet in Salehi-Khojin’s lab.

Et team hef töt non too ne kleane probeeroetvoering van de masjiene in mekaar ezat. Den dut et ook nog. Et gebrok keunstmoatig zunlecht en ne rechtstreekse CO2-welle, zodet de oondervörskers et chemiese verloop köant bekieken en biestellen. Salehi-Khojin hef al een vuurlopig pateant lopen. Geeld vuur et oonderzeuk kreeg hee van et Amerikaanse Department of Energy en de Nasjonale Stichting vuur Wetenskop.

“Wat umvaank angeet; vie hebt 100 veerkaante centimeters van de reaksieversneller broekt,” zeg Asadi. “Det mut wal wat grötter um et industrieel te kriegen.” Hee zut oeteandelik een “zunnepark” vuur zik wat CO2 oet de locht haalt. Bie bie stroomfabrieken en industriële hallen komt kleanere masjienes um öaren CO2-oetstoot op te vangen.

Volgens de oawerkoepelende Klimaatveraanderingsroad is dit soort nieje technologie -ook wal “negatieven oetstoot” of “kolstofopslag” neumd- noodzakelik um slimme klimaatveraandering te stoppen. Earder van et joar oonderskrewen völle laanden in Paries een vuurnemmen um et wearldwied neet mear as twee groad wöarmer te maken. Mer de locht is al zo dikke van alle kolstof det et der groten skien van hef at vie den aanderhalven groad makkelik vuurbie goat de kommende hoonderd joar. Wearldwied lig de temperatuur al 0,9 groad heuger as vuur den industriëlen tied.

Dit is neet et ennigste projekt um kolstofoetstoot te vermeenderen. Mer de meeste projekten zeent gangs um niejen oetstoot tegen te hoolden, terwiel as disse masjiene de kolstof gebrok wat al in de locht zit. “Dee aandere vangtechnieken zeent vake deur en kost ook wier völle ennergie. Ze zöalt dus neet gaauw inzat worden,” meant Doug Vine, ennergiebeleidsanalist en senior ennergieroadslid bie et weenstloze Sentrum vuur Klimaat- en Ennergieoplössingen in den Amerikaansen stoat Virginia.

“A’j ne masjiene hebt dee as fabrikaanten bie et installeren neet tevölle in de knippe keump,” zeg hee, “he’j mear kaans at det der duur keump. Um et oplopen van de wearldtemperatuur tegen te goan, mu’w meardere technieken tegelieke inzetten.”

Salehi-Khojin en kosjotten meant at zin keunstbladmasjiene nog wat te doon geet maken, um at et zuunig is en weanig kost. Det keump umdet ze as verloopversneller fiene deelkes wolfraamdiselenide broekt um et CO2 oet mekaar te trekken. Det is völle goodkeuper spul as platina, palladium of zilver.

Disse samensteelde reaksieversneller, wat Salehi-Khojin zelf maken in zin lab, is volgens umzelf 1000 moal zuniger as standaard versnelwater. “Et materiaal wat zee oetveunden hebt, waarket op twee wiezen met CO2. Um van kolstofdiokside kolstofmonokside te maken, mut een paar skeadkeundige verbeendingen verbrökken worden, mer ook een paar anlegd. Dit stöfke dut det better as vurigen,” meant Larry Curtiss, rekkenkeundig skeadkeundigen van et Nasjonaal Laboratorium van Argonne en metskriewer an dit oonderzeuk. “Et wolfsraamdiselenide plakt een elektron bie an et molekuul en knipt de verbeending tusken kolstof en zoerstof duur. Det was beaide froai lastig um te doon,” beweart Curtiss.

Salehi-Khojin en zinne möage zeukt non leningen en investeringen van boetenof um nen trad wiedter te zetten. “Vie hebt hulpe vanoet de industrie neudig um et grötter an te pakken. leu met fabriekservaring mu’w hebben. Misskien mu’w de moaten aanders doon en et ontwaarp – al det soort dinge.”

Hee meant at ze met een joar of twee of dree de grote verkoop inköant met öar keunstbladtechniek. Curtiss dut et nog een betken temperen: “Ik hebbe bie de ontwikkeling van nieje batteriejen vuur elektriese auto’s bie west. Van waarkplaatse töt echten invoor in auto’s warren vie 15 joar wiedter.”


Duur Emily J. Gertz
28 juli 2016
Welle: TakePart.com