Nye stemronde vuyr Skotse ofsplitsing

Nicola Sturgeon van de SNP. (foto: Getty/bbc.com)
Nicola Sturgeon van de SNP. (foto: Getty/bbc.com)

Volgens de Engelse BBC hef de Skotse regæring een vuyrstel vuyr een nye onofhånkelikhædsstemming utgewen.

In et plan ståt vuyrstelle åwer et regelen van et verloop der van, de stemwyse en et tellen van de stemmen.

Vörste Minister Nicola Sturgeon zæ at Skotlånd müt nådenken åwer ofsplitsen, duyr den utkomst van de Brexitstemming.

Zey zæ dår by at een referendüm enkel hölden worden zal, as Skotlånds belang in et gedrang kömp.

Et is dan an et Skotse parlement (wur as ne klæne mærderhæid vuyr ofsplitsing is) üm te besluten of de stemming duyrgeyt. Dårnå vrågt ze de regæring van et VK üm ne Section 30, ne tostemming üm et referendüm duyr te zetten.

Et vuyrstel wör formeyl utgewen duyr Grondwetssekretåris Derek Mackay, terwyl et Skotse parlement offisjeyl met verlof is töt tokommende wekke. Der steyt in at alle stemmingen in et vuyrliggende ongevær etzelfde müt verlopen as denne van 2014. Tu verwörpen de stemmers de ofsplitsing met 55% tegen 45%.

In et plan steyt onder mær et volgende:

  • Et wörd op dit ogenblik annömmen at dezelfde rechtlynige vråge wyr steld wörd – “Müt Skotlånd een egen lånd worden, te jå of te nee?”
  • De Skotse regæring höld zik toch et recht vuyr üm et in åndere wörde te vrågen, üm een onofhånkelik oordeyl vaste te stellen.
  • Ook 16- en 17-jårigen en lö ut ÖÜ-lånden dey in Skotlånd wont, magt stemmen.
  • Et referendüm hef wyr ginnen zül vuyr minimalen opkomst vuyr stemrechthebbers
Dudelzakspöller in tradisjonele Skotse klære. (Foto: rgbstock.com/ColinBrough)
Dudelzakspöller in tradisjonele Skotse klære. (Foto: rgbstock.com/ColinBrough)

De vuyrstelle zint nu vry gewen vuyr et volk. Y könt ze inzeyn töt 11 januåri ankommend jår.

Mer VK-blywers hebt tegenwörpen at de Skotten der gin dörst op hebt üm wyr een “vaag” referendüm in te gån.

Skotlånd stemmen verleden jüni 62% tegen üm in de ÖÜ te blywen, terwyl as et VK in totaal vuyr utstappen stemmen. Sturgeon deyd dårop Skotse ambtenåren bod dat zey nye plannen vuyr ne nye ofsplitsingsstemronde maken mossen.

Toch lykt peilingen ut te wyzen dat der nit mær lö vuyr ofsplitsing by kömmen zint nå de Brexit-stemming. Ne klæne mærderhæd van de Skotten wil nog altyd in et VK blywen.

Een antal SNP-lö hebt Sturgeon wårskouwd det zey der nit te “håstig in müt vlegen”, vuyr at zey zeker is at zey et ook echt winnen kan.

In ören bygånden breyf skreyf Sturgeon at de regæring belöwd har at et Skotse parlement et recht har üm ne nye stemming te holden as Brexit der duyr köm. “Disse regæring blif beræid üm met et VK samen te warken en te onderhåndelen åwer een tokomstig verbond met Öropa. Ene wat gehör gef an de mæning van ne machtige mærderhæd binnen et Skotse volk, en den as good is vuyr et Verenigd Köninkryk in et geheyl.”

Artikel geyt verdan onder advertænsyfreshtext-anpriezing1

“Wi zölt met opbouwende vuyrstelle kommen dey in et belang van Skotlånd zint, en tegelyk de regæring van et VK ne kåns geywt üm te låten zeyn at ze Skotlånd as gelyken partner zeyt.

“Mer as dudelyk wörd at Skotlånds belangen enkel duyr ofsplitsing et beste beskarmt wordt, müt et Skotse volk de mögelykhæd krygen üm der nog ne mål åwer nå te denken,  en wa vúyr at et VK ut de ÖÜ geyt.”

May and Sturgeon
May en Sturgeon komt ankommenden måndag by mekånder. (foto: PA)

Sturgeon kik der ankommende måndag by Vörste Minister Theresa May van et VK in Londen achterhen. Zey zæ at de kommende wekken Skotlånds stæ in Öropa starker verdædigd worden zal.

Zey wol met tospitste vuyrstelle kommen üm Skotlånd in de Öropese markt te holden, zelfs as de rest van et VK der uttrid.

Dårnöst zal zey opsprekken vuyr “flinke machtsutbræding” vuyr Holyrood, as onderdeyl van de onderhåndelingen åwer Artikel 50, en åwer internasjonale deals met åndere lånden en åwer immigrasie.

Theresa May zæ juyst at alle delen van et VK de ÖÜ zölt utzwæien. Dår was vuyr Skotlånd ginne utzondering by. Toch wil zey wal hören wat Sturgeon te vertellen hef åwer Skotlånds tokomst in de ÖU.

Nog vuyr at et vuystel utköm, zæ Skotse Beholdingsgezinde læder Ruth Davidson at öre partye alle vuyrstelle vuur een tweyde referendüm op alle mögelyke wyzes anvechten zal.

“Verdeylpolityk’

“In stæ van Brexit te bruken üm der zelf better van te worden, zol Nicola Sturgeon samen warken met de Engelse regæring üm de kånsen en gevåren van Brexit vuyr de Skotse indüstryen en åndere sektoren ut te duytsen” zæ Davidson.

De tweyde Skotse sekretåris vuyr Labour, Dave Anderson MP, vönd Sturgeons anpak “rukeloos”, en zæ at zey “absoluyt nit op hülpe van Labour müt rekkenen. Et gef an at öre höwdzaak is üm et lånd te verdeylen, en nit te kyken når de nödige verbetteringen in unze skolen en zekenhuyze. Uns lånd is al slim verdeyld noa de Brexit-gok van de Tories. Een tweyde kysronde is et leste wat unze fragyle ekonomy kan hebben.”


Welle: bbc.com

Ankommend Niejjoar lig Australië 1,8 meter wiedter noar et noorden

Skienboar lig Australië neet zo gearne “Down Under”. (Foto: Kateryna Kon/Shutterstock)

Hoold oe vaste, Australiërs! Met Niejjoar 2017 verspreenk oew laand 1,8 meter noar et noorden. As iej, lewen lezer, non met op etrökkene weankbrouwen zitt, heb iej vaste in de smiezen at det neet kan kommen van een of aandere apokalyptiese verskoewing van tektoniese platen. Toch hebt driewende wearlddelen wal wat te maken met dit eardriekskeundige foefje.

De Australiese Plate, een lös stukke van den eardkorst, verskof ongevear 7 cm per joar. Loatt det een antal joar geworden, telt et bie mekaar op, en lokale kaartpeunten komt kats in de bonen met wearldwiede koördinoaten en GPS-techniek van satellieten. 

Op dit ogenblik zit der 1,5 meter in an verskil. Genog um auto- en smartphone-navvi’s kats op den biester te brengen. 

“As iej zelfsteurende auto’s in weelt voren, heb iej wal korrekte kaartgegewens neudig,” zea Dan Jaksa van Geoscience Australia tegen BBC News. “Wiej hebt hier trekkers dee zikzelf oawer boerderiejen dirigeert. As de plattegroond van de boerderieje aanders is as de kaartpeunten van den trekker’s GPS, kon den boer wal es een probleem kriegen.”

Um een duuster vuuroetzicht te ontwieken, woerbie as trekkers hele boerderiejen van de bene booltert, stelt et laand vanof den eersten januwoari de kaartpeunten noar et noorden bie. Tegen 2020 haalt de driewende plate dee peunten wier in en stoat vuur et eerst seend 1994 de analoge en digitale kaartpeunten wier liek.

Um disse gekhead vuur et vuurliggende te vuurkommen, mut der in 2020 een nog nöader oet te waarken programma kommen wat et verskil verdan bierekkent. “As wiej een syteem hebt wat zik verdan biestelt, kan de hele wearld et voort broeken,” meant Jaksa.

Australië zat töt 85 miljoen joar terugge nog bie den Zuudpool bie an. Vanof den tied treuk et aal mear oet mekaar. Australië skeuf eerst bie de Indiase Plate bie an, mer treuk zik doar ook wier van lös, misskien zo’n 3 miljoen joar wierumme.

Oawer 50 miljoen joar (a’w et beleawen magt) knapt Australië tegen zuudoost Sjina an, woermet at der ne nieje Himalaya ontsteet. Det is ene van de eerste puzzelstuks in et grote Pangaea Ultima, een megakontinent wat der oawer 250 miljoen joar zal wean. Zegt neet a’w et oe neet ezegd hebt. Tegen dee tied hebt ze trouwens vaste wal bettere GPS.


Duur Robin Andrews
1 augustus 2016
welle: iflscience.com
Oorsproonkelik: BBC News