Klacht oaver welsk in welsk kafee – Kafeeholder reageert prachtig

Kafee Y Sior in Bethesda, Bangor (foto: Google)

Kafee Y Sior (The George) in et Welske Bangor kreyg up TripAdvisor van nen reviewer ’n bård der af ümdat de ‘gäste allemål welsk köyerden’ as see dår warren. Den kafeebaas slöög prachtig terügge. Dat skrivt WalesOnline.

Reviewer Jon G lööt verleyden weake ne bytende eynsterrenreview achter vöär The George Pub (ouk Y Sior enöömd) in Bethesda, in County Gwynedd. Vulgens üm güngen andere anwesigen oaver van engelsk når welsk so gau as hee et kafee binnen köm med syne kameröäde.

In de inmiddels vurtehaalde review skreyv Jon G:

Een koppel van uns köm binnen nå ne wandeling döär de streake. Medeyn toon as wy bestelleden, wüssen de stamgäste dat wy engelsk warren en begünnen se in et welsk en lacheden uns uut. Dårnå dreyeden se de jukebox härter, so dat wy unsselv nit mear kunnen höyren. Wy hebbet em der rap uutdrünken en sint når de nöästliggende pub egån. Düs toon as de rest van uns 15 der by köm, hebbet wy nen mooyen oavend ehad. Hebbet see mooy pech. Wy kumt in yder geval nit wyr.”

As wyrwoord skreyv kafeebaas Dewi Sion dat Jon G de verkeerde pub reviewed had:

Unmündig danksweard vöär uwen review. Ik kan u seggen dat ik et med völle wille leysen hebbe. Verveylend ja, wat y by den/ne pub beleyvet hebbet. Ik hebbe precys etselvde ouk al es medmaket as wy med nen koppel möäge med vakanty warren in Hongarye, Frankryk, Spanje en Düütskland. Wy warren kats üntersteböäventen dat toon as wy een kafee ingüngen dat dan yderene in hongaarsk, fransk, spaansk en düütsk begün, in steade van welsk! Verrassend is ouk dat et vaker vöärkümt, want nen kündigheid van my uut Amadeupland den vlöyend amadeupsk kan, vertelleden my es dat hee in Shropshire was en dår dörst kreyg. Syn verdreet was groot toon as hee vernöäm dat yderene so oavergüng van amadeupsk når engelsk! Dårüm düs myne uprechte veruntskuldigingen. Mär üm earlik te weasen dücht my dat y een beaten bevöäroordeyld sint in uwen review.

Sion sat den reviewer der mooy up en sea ouk dat hee hoapeden dat den reviewer nooyt in synen pub kümt:

Dat esegd hebbende (ik kan ouk nit hellig blyven), vergeave ik u, want y hadden düdelik gin idey wår y warren. Et bewys dårvöär is simpel: der is in den wydten ümtrek gin ander kafee, düs y köänt med ginne möygelikheid når den nöästliggenden hebben egån. Ouk kan sik nüms van de stamgäste uwen kumst herinneren en earlik esegd hoap ik dat y dat med so ne holding ouk nooyt doot. As y et dan toch doot, stelt u dan eyven vöär in wat vöär språke y mär wilt, mär sorget dan wal dat y et welsk vöär ‘der uut’ en ‘unbenül’ verståt.

Et kommentaar up TripAdvisor is inmiddels vurt ehaald. (foto: TripAdvisor)

Tegen WalesOnline sea Sion dat et nit et earste mål is dat hee kwådspreakerye oaver et welsk tegenkümt:

“Ik sin der wal klår med dat lüde kommentaar hebbet up welskspreakende lüde. Dårby hevt hee dücht my den verkeerden pub ereviewed. Ik kan my so ne gruup nit höygen en anderen hyr ouk nit. Hee had et ouk oaver de jukebox, mär den van uns was dat wekkenende kapot. En ja, wat lüde hyr köyert nu eenmål welsk. Sommigen köänt geheyls gin engelsk. Anderen wal. Et is nen gastvryen pub, nüms sal hyr so van språke wesseld hebben.”

Ouk anderen reagereden up Jon G. Eyne sea: “et is de earste språke van et dorp en düs ouk in et kafee.” Een ander sea: “Dissen review segt mear oaver de skryver dan oaver et kafee.” Ne darde sea: “Et is ne welske pub, mär touristen wordet med oapen armen untvöngen. En sowat yderene kan engelsk.”

Et welsk, ouk wal es walisisk of kymrisk enöymed (Cymraeg in et welsk) is ne officiële keltiske minderheidsspråke in et westen van et Vereynigd Köninkryk. Et wörd döär so’n 800.000 köyerd en dat antal grööyt alle jåren.

Riessen-Hooltense politsie weageren Saksiese sproake

riessen-hooltn-diskrimineert
De gewraakte oetwesseling met de Politsie Riessen-Holten. (Foto: Gea Santema)

RIESSEN-HOOLTEN – Verleden zoaterdag kappen de lokale tak van de politsie op slim boerse wieze ne ernst-meande melding op öare Facebook-ziede of en weageren der op te sprekken. Umdet et in et Saksies was.

As betrökken börger neamp de Riessense Gea Santema (50) vaker et vuurtouw um der beambten bie te halen. Nedersaksies is ene van de meestbroekte sproaken in disse gemeente. Umdet Santema Saksies as eerste sproake hef, dachen zee der gin twee moal oawer noa en skreef zonder biebedolingen ne vroage in de lokale Riessense variant. “Det keump mie non eenmoal et lechtst van de tonge.”

“De gemeente löt der zik op vuurskriewen det ze ja tweetalig zint, met zelfs een brödjen an et gemeenteloket det ze Nederlands, Twents en Sallands könt. Dan mag ik toch hoppen at de lokale politsie doar ook normaal oawer kan doon.”

Et tweesproakige gemeenteloket van Riessen-Hoolten (foto: Tubantia.nl)
Et tweesproakige gemeenteloket van Riessen-Hoolten (foto: Tubantia.nl)

Oawer den zöl
Vanoet de gemeenteroad wör der bevestigend reageerd at Riessen-Holten zik offisjeel dreetalig löt neumen: “Vie zeent der vuur een poar joar met begunnen um leu met Saksies as eerste sproake letterlik ‘oawer n zöl’ te helpen bie de gemeente. Völle leu kuiert non eenmoal makkeliker Holtens of Riessens. Det mut gewoon können, ook an de loketten.”

Toch leup et anders. Ondanks de landelike slagzinne Waakzaam en Dienstbaar bulken de behearder der on-Riessens hard oawerhen, zonder inholdelik te kieken. Een bliek van weanig inleavingsvermeugen en slechte integrasie in de Nedersaksiese kultuur.

In et antwoard wees de Facebook-behearder op de hoesregels. Doar steet in at der enkel in de Nederlandse sproake skrewen worden mag. Disse landelike regel lik vuural bedoold vuur delen van et land woer as ne flinke groep leu met ne immigrasieachtergrond wont. Begriepelik, want et is gin doon um alle boetenlandse sproaken bie te holden.

Mer de 1,8 miljoen leu in Nederland dee as zik makkeliker in de inheemse Saksiese sproake oetdrukket bie de lokale loketten, wordt hierduur an de kante sköawen. “Ze hooft nog geheels nit in et Saksies wierumme te skriewen, as ze mer de möaite nemt um et te verstoan,” zea Santema.

Diskriminasie
Oet noavroage bie et meldpunt vuur diskriminasie blik at de Algemene Wet Gelieke Behandeling hier gin recht sloetend wierwoard op hef. Nen metwarker van et meldpunt, zelf nen Broabantsen Tukker, wees der op at et Saksies nog aait ginne riekssproake is. Terwiel as oet onderzeuk van de Provinsie Grönningen blik at et an genog eisen doarvuur voldut.

Hee zea doarbie at de metwarker van de politsie der desondanks normaal op har können reageren. “As nen Surinamer argens weagerd wörd um zin aksent, kan hee doar melding van maken op grond van ras.”

Grötter probleem
Santema maken ne skarmopname en plaatsen et in Ech Riessens, ne Facebook-groep vuur de Riessenstalige online gemeenskop met oawer de tweedoezend leden. Binnen korten tied steunden der 57 reaksies. De meesten harren weanig begrip vuur et gedrag van de Facebook-behearder.

Ene van de leden, den as ook bie de lokale politsie is, reageren: “Hier he’j nog wa ne bosjager (Riessens vuur politsieman -WS) den as wa Riessens döt.” Ook aandere lokale politsieleu skrewen at de leu mer gewoon met vroagen bie öar kommen mossen. Terwiel as dit bie de Riessenders wal wat moodsröste gavven, is et ginne stelselmoatige oplössing van et gröttere probleem: dat Nederland veer leawende sproaken hef, dee as nog altied ongeliek behandeld wordt.

Erkenning
Volgens Saksies-kenner en anjager Martin ter Denge hank de erkenning vuural van de leu zelf of: “Et wörd tied at vie in Nederland es minder krampachtig oawer onze sproaken doot. As vie wilt at et vanzelfsprekkend wörd, mut vie et zelf ook stelselmoatiger zo gebroeken en onze stea opeisen. Gewoon kuieren. Met iederene. Nit koste wat kost, mer wal met oawertuging. Anders zölt leu et nooit vuur vol anzeen. Zelf anpakken. Vake zi’j te bange.”

Gin verskil
In een tellefongesprek met et landelike politsienommer zea een metwarker at et gin verskil zol mutten maken. Den metwarker zelf versteund tuskenbeade heel best Saksies. Doarumme zollen sprekkers van et Saksies et nit howen te loaten.

Wat de politsie der stelselmoatig an doon wol, maken ze neet dudelik. Töt dee tied is et wochten töt oonze sproake duur de regearing noar een heuger plan tild wörd.