DNA-undersöök: Inheymske amerikanen en polynesiers 800 jår leaden künnigen

DNA-undersöök: Inheymske amerikanen en polynesiers 800 jår leaden künnigen

Inheymske amerikanen en polynesiers reisden groute stükken oceaan oaver en vermengden sik. Dår leyvert ’n ny DNA-undersöök nu unumstoatelik bewys vöär.

Et is noch undüdelik of de lüde van et hüdigendaagse Ekwador en Kolombia dusenden kilometers vården of dat de polynesiers in süüdamerika ankömmen en weaderümme güngen. Mär et steyt vaste dat et geböärden, lange vöärdat de europeanen der vöär et eyrst köämen. Dat skryvet de undersökers in et undersöökstydskrivt Nature. As gevolg woanet der up de verskillende eiländkes van Fransk Polynesie in den Stillen Oceaan lüde med spoors van inheymsk amerikaansk DNA.

“Et skynt lecht in eyne van de unbekendste höyvdstükke uut de menskelike geskydenisse,” meynt Andreas Moreno-Estrada, undersööksleider an et Nationaal Genometisk Laboratorium vöär biodiversiteit in Mexiko.

Archeologen en geskydkündigen disselt al jåren of de inwoaners van Oceanie en inheymske amerikanen mekander in de Middeleywen teagenkömmen en woas dat egån müt weasen. In 1947 bouwden den noorsken skryver en verkenner Thor Heyerdahl een primitiv vlot en seilden der 7000 kilometer med, töt hee anspöölden up Tuamotus in Fransk Polynesie.

Dat blikt nu ouk eyne van de eilanden te weasen wår as et amerikaanske DNA vünden is. Heyerdahl was der van oavertüügd at de inwoaners van de eilanden nåsaten warren van lüde uut Peru. Dat wolde hee bewysen. Deyls had hee gelyk.

“De kans is grötter dat de polynesiers ankömmen in Amerika. Se kunden machtig navigeren en hadden al eyrder groute afstanden oaver oapen oceaan evåren,” segt höyvdskryver Alexander Ioannidis, postdoktoraalundersöker an de Universiteit van Stanford.

In öäre uutleggerkano’s koloniseerden de polynesiers ’n unmündig gebeed tüsken den dreehook Hawaii, Påskeiland en Nyseyland.

Töt nu was et grötste bewys vöär volkermenging den söten aerdappel (tuffel). “Den stamt uut Amerika, mär wör ouk al egeaten up eilanden dusenden kilometers wyderup,” segt Ioannidis. Et woord vöär den aerdappel is in alle polynesiske språken ungeväär etselvde en verwant an et woord wat lüde uut de Andes der vöär hebbet.

Vöär et undersöök gadderden de vorskers genetisk materiaal van 15 inheymske volker uut Süüdamerika en van 17 polynesiske eilanden. By mekander van sou’n 800 lüde.

“Wy sochten når lange stükke DNA dee precys etselvde warren,” verklårt Ioannidis. De DNA-test gavven de döärslag: süüdwestamerikanen en polynesiers kunden heyl best med mekander. Dat bevästigt beide traditioneel ståtistisk undersöök en nye techniken med machineleyren en ‘big data’.

In et DNA was ouk te leasen wanneyr et geböärd müt weasen. In upvolgende geslachten wördt et DNA van beide ölders ‘herkombineerd’. Stükken DNA van de vader en moder breaket lös en kommet weader by mekander. “Döär de längde van de kleine inheymsk amerikaanske DNA-streppels by polynesiers te meaten, köänet wy skatten wovöäle geslachten terügge of se by mekander kömmen.” Dat bleak rund 1200 te weasen, de tyd van Ghengis Khan en de krüüstochten in Europa..

Med nye undersöökstechniken kümt vöördan meyr van et verleaden når böäventen, meynet Moreno-Estrada. “Vöäle van wat wy weatet van de geskydenis kümt uut skreavene brunnen. Dee sint eskreaven döär (en gåt oaver) de oaverwinners,” seade hee. “Med genetisk en bigdata-undersöök kommet der ouk andere verhalen an et lecht dee nit minder wår sint.”

admin

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.